برداشت پسته؛ از چیدن با دست تا خشک کردن زیر نور آفتاب
هر پستهی لیان روی درختی در باغ پستهی خانوادگی ما در ایران شروع میشود. از شکوفهی بهاری تا بستهای که به دست شما میرسد، چند هفتهی کوتاه کار برداشت در میان است و در همین چند هفته، زمانبندی تقریباً همهچیز را تعیین میکند. در این مطلب، قدمبهقدم میگوییم برداشت پسته چطور انجام میشود؛ همانطور که خانوادهی ما نیم قرن است انجامش میدهد.
یک سال روی درخت پسته
درخت پسته در بهار شکوفه میدهد و میوه در طول تابستان بلند و گرم رشد میکند. اول پوست سخت شکل میگیرد و محکم میشود و در نیمهی دوم تابستان، مغز داخل آن را پر میکند. وقتی مغز کامل رشد کرد، پوست را از محل درزش آرام باز میکند؛ همین خندان شدنِ خودبهخودی است که باز کردن یک پستهی خوب را اینقدر راحت میکند. درخت پسته معمولاً یک سال بار سنگینتر و سال بعد بار سبکتری دارد و همین یکی از دلیلهایی است که محصول و قیمت از سالی به سال دیگر تغییر میکند.
زمان درست چیدن
برداشت معمولاً از اوایل شهریور تا اوایل مهر انجام میشود. نشانهها برای یک چشم باتجربه روشن است: پوست نرم رویی از سبز به زرد مایل به گلی تغییر رنگ میدهد، از پوست سخت جدا میشود و بیشتر پستههای داخلش خندان شدهاند. اگر زود چیده شود، مغزها کوچک میمانند و پستههای دهانبست زیاد میشوند. اگر دیر چیده شود، پوست رویی ممکن است پوست سخت را لک کند. چون همهی خوشههای یک درخت همزمان نمیرسند، زمان چیدن را درخت به درخت تشخیص میدهیم.
چیدن با دست
پستههایمان را با دست میچینیم. خوشهها از شاخه روی پارچههای تمیز یا داخل سبد چیده میشوند تا پسته هیچوقت روی خاک نیفتد. چیدن با دست از تکاندن با دستگاه کندتر است، اما با درخت و میوه ملایمتر است و اجازه میدهد خوشههایی که هنوز نرسیدهاند برای دور بعد بمانند. روش سنتی همین است و ما هنوز همینطور برداشت میکنیم.
پوستگیری در کمتر از ۲۴ ساعت
پستهی تازهچیده هنوز داخل پوست نرم رویی است و این پوست باید سریع، بهتر است در کمتر از ۲۴ ساعت بعد از چیدن، جدا شود. اگر بماند، پوست سخت را تیره و لکهدار میکند و پوست گرم و مرطوب همان چیزی است که اصول بهداشتی و ایمنی غذا از آن دوری میکند. بعد از پوستگیری، پستهها شسته میشوند و از آب عبور میکنند: پستههای پُر تهنشین میشوند و پستههای پوک و رشدنکرده روی آب میآیند و جدا میشوند. پوستگیری سریع دلیل روشن، تمیز و براق ماندن پوست پستههای ماست.
خشک کردن زیر نور آفتاب
پستهی تازه رطوبت زیادی دارد و به این شکل نگهداری نمیشود. خشک کردن، رطوبت را به حدود ۵ تا ۷٪ یا کمتر میرساند؛ میزانی که پسته در آن ترد میماند و خوب نگهداری میشود. ما پستههایمان را فقط زیر نور آفتاب خشک میکنیم: در لایههای نازک روی سطحهای تمیز پهن میشوند و مرتب زیرورو میشوند تا همه یکدست خشک شوند. در هوای خشک و آفتابی فصل برداشت، این کار چند روز طول میکشد. بسیاری از تولیدکنندههای بزرگ با هوای گرم خشک میکنند؛ اما خشک کردن زیر نور آفتاب روش سنتی خانوادهی ماست و باعث میشود مغز آرامآرام سفت شود و طعم کامل و شیرینش را حفظ کند.
جداسازی و درجهبندی
بعد از خشک شدن، محصول پیش از آنکه از باغ خارج شود با دقت جداسازی میشود:
- سایز: پستهها بر اساس تعداد دانه در یک انس درجهبندی میشوند؛ از ۲۰–۲۲ (درشتترین) تا ۳۰–۳۲.
- خندان بودن: پستههای دهانبست جدا میشوند؛ یک محمولهی ممتاز ۹۰ تا ۹۵٪ خندان است.
- ظاهر: پستههای لکدار، آسیبدیده یا پوک کنار گذاشته میشوند.
- ایمنی: رطوبت و آفلاتوکسین هر محموله مطابق حد مجاز اتحادیهی اروپا کنترل میشود.
از برداشت تا بستهی شما
تازه بعد از این مرحلهها، محموله برای شکل نهاییاش آماده است: خام میماند، شور و بوداده میشود یا بهعنوان محصول ویژهی ما، رستشده با زعفران. در صدر بستههای خردهفروشی ما پستهی کلهقوچی است، درشت، خندان و پرطعم؛ و فروشگاهها، کافهها و واردکنندهها پسته را بهصورت عمده، با پوست یا مغز، تهیه میکنند. برای اینکه بدانید وقتی پسته به دستتان میرسد به چه چیزهایی دقت کنید، راهنمای تشخیص کیفیت پسته را بخوانید.